• نظرها: 0
  • ۱۳۹۸/۰۸/۱۴, ۰۸:۳۲:۱۸
  • در نقدو تحلیل
  • توسط جنوب ورزش
  • نمایش ها: 55
  • اخرین ویرایش: -/-
  • چاپ نوشته هاچاپ پی دی اف

وندالیسم ورزشی پدیده ای فراتر از تماشاگرنما با ماهیت سابوتاژ/ زیبا بابایی

مقدمه :

»وندال» نام یک قوم ژرمن- اسلاو اروپایی است که در قرن پنجم میلادی در سزمین‌های واقع در میان دو رودخانه «اودر» و «ویستول» می‌زیستند. این قوم برای امرار معاش مدام به اقوام جنوبی اروپا از جمله گل‌ها، اسپانیا، رم و شمال آفریقا هجوم می‌آوردند و آن‌جا را تخریب و غارت می‌کردند. البته از رهگذر این هجوم‌ها، بخش‌هایی از تمدن آن مناطق را هم نابود کردند. گفته می‌شود در محل زندگی این قوم، آبادانی وجود نداشته‌ است تا آن‌ها بتوانند برای تامین خوراکشان از محل زندگی خودشان خوراک فراهم کنند.

وندال‌ها پیش از ورود به آفریقا چندی در جنوب اسپانیا نشیمن گزیدند و گفته شده که نام اندلس در اسپانیا برگرفته از نام وندلوسیا (سرزمین وندال‌ها) است. از آنجا که وندال‌ها در سال ۴۵۵ تحت فرمانروایی شاه گایسریک، شهر رم را ویران کردند، به هنگام انقلاب فرانسه که رم را مکانی آرمانی ترسیم می‌کردند، واژه وندالیسم هم‌معنی با »ویرانگری» گرفته شد و وارد زبان فرانسه و دیگر زبان‌های اروپایی شد، با گذر زمان وندال‌ها یک‌جا نشین شده و دست از غارت برداشته‌اند ولی نامشان همچنان باقی مانده است. وندال یا تخریب‌گر امروز به کسی گفته می‌شود که تعمدی به آسیب رساندن و تخریب اموال شهری و میراث فرهنگی دست می‌زند.

وندالیسم (vandalism ) به معنای تخریب کردن اشیاء و آثار تاریخی و فرهنگی با ارزش یا اموال عمومی است،که یک ناهنجاری اجتماعی به حساب می آید و به کسانی که این کار را انجام می دهند، دراصطلاح جامعه شناسان "وندال" می گویند.

البته شاید این اصطلاح چندان هم درست انتخاب نشده است، چون وندال‌های قرن پنجم برای وحشی‌گری دست به غارت نمی‌زدند بلکه این شیوه راهی برای امرار معاش آن‌ها بوده است و این موضوعی است که در اغلب موارد با وندالیسم جدید جور در نمی‌آید. «وندان‌های مدرن» چیزی را نابود می‌کنند که جامعه‌ی خودشان آن را ساخته است.

دامنه این ضد هنجار اجتماعی با عبارات "فرهنگی با ارزش" و بخصوص عبارت "اموال عمومی" در تعریف واژه وندالیسم به ورزش هم کشیده می شود. اماکن ورزشی بعنوان سخت افزاری مستعد پذیرش بخش وسیعی از قشر نوجوانان و جوانان است که درگیر در هیجان غیرقابل کنترل می باشد و از آن جهت است که امکان ورزشی در برگزاری رویدادهای ورزشی با هجمه زیادی از اغتشاشات یا ناملایمتی روبرو می شود که بازخورد آن آسیب به این اماکن می باشد یا اینکه موقیعت جغرافیایی و شمایل معماری آن در سهل انگاری نگهداری این اماکن بستر مورد تعرض واندال ها قرار میگیرد.

شاید بتوان واژه وندال در علوم اجتماعی را هم ردیف تماشاگرنما در ورزش هم نامید ولی ظاهرا وندال های ورزشی سوای آن دسته از تماشاگرنماها، نوجوانان وجوانانی را شامل می شوند که بجای آنکه ورزش را بعنوان عاملی برای تخلیه انرژی خود بدانند مکان های ورزشی را بستر و سخت افزاری جهت بروز ضدارزش های خود میبینند.

تخریب سکوهای اماکن ورزشی، شکستن اجسام و صدمه به وسایل نقلیه در پارکینگ ها و معابر پس از مسابقات ورزشی، ایجاد اختلال و خلاصه تمام موارد که بر هم زدن نظم و امنیت میباشد جز موارد سابوتاژی و وندالیسم ورزشی میباشد.

این پدیده در سایر حوزه ها با حضور در کلان شهرها بیشتر نمایان است ولی در ورزش حتی روستاها هم بستر این پدیده قرار گرفته اند.

با توجه به اینکه از جمله مهم‌ترین دلایل گرویدن به این پدیده مخرب اجتماعی بیکاری، نبودن تفریح سالم و تخلیه نشدن هیجانات روحی نوجوانان میباشد و ورزش بعنوان پدیده ای که پاسخگوی نیازهای تفریحی و تخلیه هیجانی این قشر می باشد پس باید دقیق تر دنبال آسیب شناسی آن در ورزش بود.

گاها وندال های ورزشی یا سابوتاژها پا را از تخریب اموال عمومی فراتر نهاده اند و استادانه به تخریب قهرمانان نیز میپردازند و از آن سبب است که در مسلک آنها تخریب صرفا یک اولویت است، حال تخریب یک ساختمان و مکان یا تخریب یک قهرمان و اسطوره .گاها حتی وندال های مدرن ورزشی بعنوان ترول های شبکه های اجتماعی نیز انجام ماموریت میکنند و با کامنت های فحش و ناسزار به تخریب در صفحلات این قهرمانان و اسطوره های جامعه روی می آورند.

اما وندال های ورزشی چه کسانی هستند وچه مکان هایی مورد هجوم وندال ها قرار میگیرند :

بخشی از وندال های ورزشی را می توان همان تماشاگرنماها دانست. که بازرترین قشر مخرب ورزش نامیده میشوند ولی بر اساس برداشتی که تعریف وندال به ما میدهد می تواند از تماشاگر نماها عمومی تر باشد و فراتر رود. بعبارتی وندال ورزشی را میتوان فراتر از تماشاگرنما عنوان کرد.از سوی دیگر ظاهرا در ورزش قشر نوجوان و جوانی که برای تخلیه هیجانات به این اماکن روی می آورد شرایطی را فراهم می آروند که به آشوب هایی منتهی شود و نهایتا تخریب هایی را بهمراه دارد. اما همین قشر جوان در شهرهای کوچکتر بخصوص مناطق محروم و روستا با ذهنیت اینکه اماکن ورزشی بعنوان پاتوقی برای بی پروایی میباشد گرد هم جمع می آیند که نتیجتا درپاره ای اوقات به دورهم شینی مخرب ختم می شود. درکنار این موارد، نوجوانان وجوانان بزهکار یا بیکاری که امکان ورزشی بدون امنیت را پاتوقی برای شب نشینی خود میبینید نیز از جمله وندال های ورزشی هستند که صدماتی را به این اماکن وارد می کنند.اماکن ورزشی صرفا صنعتی ( ساخته دست بشر) نیستند و این اماکن ورزشی طبیعی هم هستند که در کنار اماکن ورزشی صنعتی، مورد استفاده جامعه مخاطب می باشند که وندال های ورزشی صرف نظر از استفاده ی مفید اینگونه اماکن ( کوه،جنگل، رودخانه و ... ) سبب ایجاد افعال هنجارشکنانه و آسیب زدن به این فضاها می شوند.

نگاه قوانین ایران به خرابکاری (وندالیسم – سابوتاژ)

در بررسی سابقه به کار بردن واژه خرابکاری در قوانین ایران متوجه خواهیم شد که تنها مقرره ای که به صراحت از اصطلاح سابوتاژ در آن استفاده شده، قانون راجع به مجازات اخلالگران در صنایع نفت ایران، مصوب 16 مهر 1366 است. در ماده 3 این قانون آمده است : "هرکس به منظور خرابکاری ( سابوتاژ ) عملی کند که بدون آنکه منتهی به انهدام یکی ازواحدهای مذکور در ماده 1 گردد و موجب تعطیل تمام یا قسمتی از آنها بشود به حبس مجرد از دوسال تا ده سال محکوم خواهد شد".

البته به جرم سابوتاژ، مقررات و قوانین زیادی پرداخته اند که در تمامی آنها به جای « سابوتاژ » از « خرابکاری » یا واژگانی مشابه آن استفاده شده است. هرچند در متن این قوانین از واژه خرابکاری استفاده شده است. اما با توجه به مفهوم نصوص این قوانین، میتوان گفت که مقنن ایرانی سابوتاژ به معنای خاص خود را در نظر داشته است.

از جمله مقرره های قانونی که به نوعی در آنها سابوتاژ مد نظر بوده است می توان به موارد ذیل اشاره کرد: قانون مجازات اخلال کنندگان در امنیت پرواز هواپیما و خرابکاری در وسایل و تاسیسات هواپیمایی مصوب 4 اسفند 1349. قانون اخلال گران در صنایع مصوب دوم اردیبهشت 1353. قانون مجازات اخلال کنندگان در تاسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور مصوب 12 دی 1351. قانون کیفری بزه های مربوط به راه آهن مصوب 31 فروردین 1320. و مواد 675 و687 قانون مجازات اسلامی.

پس با این تفاسیر درباره تخریب اموال عمومی قوانینی وضع شده از جمله ۶ ماه تا سه سال حبس، اما متاسفانه سخت‌گیری چندانی در اعمال آن وجود ندارد. به طور کل علل وقوع وندالیسم مجموعه‌ای در هم تنیده از مشکلات فردی، فرهنگی و اجتماعی است که نبود نظارت و پیگیری قانونی، آن را تشدید می‌کند.

دلایل ، ریشه ها و آسیب ها :

آنومی Anomie یا ناهنجاری اجتماعی، مهم‌ترین زمینه شکل‌گیری وندالیسم است. یعنی افرادی که پیوستگی و انسجامی با جامعه ندارند و به هر دلیل، پس زده شده‌اند یا خودشان حس طردشدگی دارند یا درگیر با هیجانات غیر قابل کنترل و استرس و فشار های تحت تاثیر از سایر محیط ها مثل خانواده و مدرسه ، دلیلی نمی‌بینند عصبانیت شان را روی آثار باستانی و اموال عمومی تخلیه نکنند.وندال های ورزشی که مسببان سابوتاژ هستند نیز اغلب چنین هستند.

با توجه به اینکه وندال های ورزشی نیک میدانند اماکن ورزشی بهترین بستر تخلیه هیجانات و آرامش روانی خودشان است ولی هیچگاه نمیپذیرند بعنوان بخشی از صاحب این اموال، وظیفه دارند مراقبت های لازم را بعمل آورند. وندال های ورزشی اغلب با ورزش بیگانه نیستند، یا جزئی از خود آن رشته هستند یا بخشی از جامعه ورزش یا نهایتا علاقمندان به ورزشند اما در صدد پیوستگی خود با ورزش نیستند.

راهکارها و پیشنهادات :

هویت بخشی به جوان و نوجوانان یک پروسه آموزشی قدرتمند است که فرایند آن از پیش از ورود فرد به ورزش پازل می شود یعنی شکل گیری شخصیت فرد از قبل از تولد، توسط پدر و مادر و بوسیله تنش و هیجانات قابل انتقال مادر به رحم شکل می گیرد. خانواده بعنوان کانون مرکزی توجهات کودکان در آینده جوان و نوجوانی را پرورش میدهد که میتواند انتخاب های هنجارشکنانه داشته باشد یا مولد ارزش های مطلوب باشد.

نقش خانواده ها و میحط های آموزشی خارج از کانون خانواده، میتواند مروج و اشاعه دهنده فرهنگی باشد که با عنوان فرهنگ سازی یاد می شود. و احتمالا فرهنگ سازی اولین راهکار پیش روی مقابله با وندالیسم ورزشی می باشد البته با رویکردی متفاوت از سایر حوزه ها ، چرا که امکان ورزشی خود بعنوان یک ملجاء و پناهگاهی برای گرویدن جوانان به این سمت و سوی می باشد.

نتیجه گیری :

با همه این تفاسیر ظاهرا ورزش بعنوان یک مجموعه منظم از بی نظمی و حوزه ای که متولیان امر آن کوچکترین توجهی به زیرساخت های فکری آن ندارند و لزوما توجهشان معطوف شده است به ساخت و سازهای بی حساب و کتاب مکان های دولتی است . زیرساخت های که در غفلت تزریق اندیشه پویا و آموزش های لازم جهت نیروی انسانی ، تبدیل به جولانگاه وندال های ورزشی و پدیده سابوتاژ می شود.

تحقیق ،گردآوری و تحلیل :     زیبا بابایی - کارشناس حوزه ورزش
اشتراک
  • Twitter
  • del.icio.us
  • Digg
  • Facebook
  • Technorati
  • Reddit
  • Yahoo Buzz
  • StumbleUpon

دیدگاه دیگران (بدون دیدگاه)...

Leave a reply

نام:: فیلد اجباری.
آدرس رایانامه: فیلد اجباری. غیر فعال
وبسایت::
کد امنیتی:: فیلد اجباری.
دیدگاه: فیلد اجباری.